Tradition + Transition
ENGLISH/INUKTITUT
traditionandtransition@mun.ca        

Takusannik kingumut Sitamanik Jârigialatânnik Pinguatitsinimut Labradorimi Tim Borlase-silu

Aprel 2017

Pisimagajaguvit igvit Labrador-imit, tânna SakKititaumajuk Pinguatitsinimmut Ullusiuninga Kanukkiak atuisimavuk inosinik Kanutuinak. Tânna suguset pinguatitsinimmut ullusiuvinga akuniunippâk ingiggajuk Canada-mi, amma iluani Kângisimalituni 40 jâret aititsigiamut pinguatitsinimik Labrador-imut, suliaKaKatausimalikKuk ungatânutit 68,000 sugusinnut amma inosutunut.

Taitsumani Tim Borlase sakKititsiniammat pinguatitsinimik 1975-imi Noreen Heighton-ilu, taikkua isumaKalaungimagiKuk Kanuk attuiniammangât SakKititaumajut Pinguatitsinimut Ullusiuninga piniamangat; KaujimatuinalaukKok taitsumani Labrador nunagijangit unutunik unikkausilet, utakKijut atuKataugiamut asiminut.

“Unuttunik adjigengitunik ilinniavet katimajingit tâkkua ilinniatitsijet amma suguset adjigengitunit ilinniavet takotilautsimagatik,” uKavuk Borlase. “Taimaitlunga malugusulaukKunga unuttut nunalet unikkausitsalet uKautigigumajamminik amma pivitsaKattinagu atuKataugiamut asinginut nunaliujunut ubvalu asinginut iliniavinnut. Ununniginni Kaujimalaungilat sugusinik Kanitangani nunaliujumi. KipukKak ottutigillugu pimmat KipukKak taitsumani atânelaummat Pentecostal-let ilinniavingita katimajinginnut amma asigialangit atânelaumata katingaKatigejuni iliniavet katimajinganut.”

Tuavijumik Labrador SakKititsinimmut Pinguatuliginimmut Ullusiuninga pigiasinialitillugu ilingaluni ilinianiup jâringani, katititsiluni huntaujunik niuggujunik pinguatitsiligijinik atuKataugiamut nalligijamminik pinguatitsigiamut ilagejuinaujuni Labradorimiut, amma sakKititsiluni pivitsaujumik inosutunut atuKataugiamut unikkausiminik asiminut.

Tânna ullusiunnik, sakKititauKatatuk jâri tamât Happy Valley-Goose Bay-mi, aititsitluni ilinniatunik ilonnaginit Labradorip ilinniavinginnit pinguagiatutlutik sivullinitanik pinguataugutinik adjigengitunik allataumajunik ilinniatuit allasimajamminik. Tâkkua pinguaguset sakKititsivut issumagijaujunik inosutuit Labrador-imi uppigijangit pimmagitoningit: unikkauset nottitausimanik, ilikKuset, uKauset, sugiulukasimanik, imminennik, ilagenik, amma nunaKannik – ilonatik uKautjaujut takunâgusimmitut.

“Pinguatuliginik pititsisonguvuk sunamik sivuppiagutimmik, malugususimalittunga jâriusimajuni uvagut pitaKagajattugut pinguaninik sunaKajumikkiak amma kingungagut, sakKititaumaniattumik tânna uKautaujuk sakKititaunialittilugu, pisimanik pijagejuk, kavamat pisimannik pijagejuk, ubvalu sakKititaujuk ubvalu sunak piunitsautitauvuk,” uKajuk Borlase. “Taimaimmat pinguatuliginnik pigunnaKuk ikajuvalliluni ilangini ilautitsigiamut inunnik amma isumajâtillugit sivunitsamut amma tukisittilugit piusituKammik. Tautsivallianinga piusituKak pimmagitovuk uKausitsak: sunak sivungagut pimmagitolaummangât sakKititsinimmut kinaulimmangâpit mânna. Taimaigaluatillugu Kaujimauset sivuppianinganut, igvit ilitjivutit sunanik Kaujimajannik sivunganitannik amma atullugit tâkkua âkKisigiamut Kanuk takunânet sivunittsamut.”

Aujaulautumi 2016-ami, Borlase tilijausimavuk Nalunaikkutalagimmik Canada-imi suliagisimajamminut Labrador-imi, amma adjigalangit suliagisimajangit New Brunswick-imi. “PitaKavuk unuttumaginik inunnik ilauKataujunik tâtsuminga suliammik,” uKavuk Borlase, “amma igvit isumajâguvit ilonnanginnik inunnik amma ilonnanginnik suliannik pisimajanginnik, amma takutsialusi ikajuttigenikkut aitosiak tukiKakKotuk tukinga aititsijuk aittosiammik isumajâgutausimajumik, amma ketaummat pitâtitausimagama.”

Borlase uKajuk tânna ullusiunnik pitâgisimavuk akunimut attuinimmik ilausimajunut aungagiallamagik pinguatuliginimmut amma pinguaninnut.

“Kanuk tânna SakKititsinik Pinguatuliginimmut Ullusiuninga pititsisimavuk atsonimmik unuttunut inosutunut, amma kinunngagut tigumialitlugit inutuKauliaKinimminut,” uKajuk Borlase. “PitaKattisivuk pisongunimmik uKâlagiamut, pititsiluni issumagijamminik amma isumagijamminik imminik isumagijamminik Kaujimatitsinimmut. Taimaitillugu sollu atuKatigenik âkKitausimanginga amma inuit ipppigilungimata sollu uKautjutaulukanimmik ubvalu tikkuatuttaunimminik. Kanuk uKausigijangit pimmagivuk; Sulititauvuk takujatsausomi. Sunak uKautaujuk pinguatuligivimmi sunakiak ilonnata aullautijavut Sunak uKautaujuk pinguatuligivimmi sunaujuk ilonnata aullautijavut uvattinut takunâtuinagaluatluta.”

Mânna, ilautillugu Labrador Institute-ip Dr. Martha MacDonald, Borlase pigiasilikKuk nutâmik pinguatuliginimmut suliatsamik iluagut PiusituKanik & Tautsenik Kaujisannimik suliatsamik taijamik IkKaumajammik. Tânna suliatsak kamavuk pinguaniujunik ullusiuniusimajuit akunimmagik pinguatuligininik ilonainit tallimanik Nunatsiavut nunagijanginni, takunâluni tautsivalliajunik piusinik Labrador Inuit imminik takunâgusiusiminik.

MacDonald amma Borlase aikatalâkKok ilonainut Nunatsiavut nunagijanginnut pingasut jâret Kaijuni suliaKaKataulutik nunaliujunnut kamagialagiamut nutaungitunik pinguatuligininik amma nutânik sakkitisimilutik, KanuttogutiKallutik pititsigialanimmik inotuKaunitsait nunalijuni pinguatuliginimmut Nunatsiavummi. Ilautillugu tânna suliak tâkkua ammalu sakKititsiniakKok allatausimajunik Kângisimalittunik sitamat jârigiallatât pinguatuliginimmut pijunit Nunatsiavummit. Tânna allatausimajunik ikajuniatuk akKutitsamik tautsivalliajumik tukisittisinnik Inuit inosinginik ullusiuniup pisimajangini. Tâkkua atuinagutivok aigiamut Hopedale amma Makkovik 2017-ami KanutogutiKallutik katititsigiamut pinguatuliginimmik ilonainut nunaliujunni, tamâgik inosutuit amma inutuKait.

Unikkausivut