ENGLISH/INUKTITUT
traditionandtransition@mun.ca        

Sanajaujuk Sivunganivut Atuttausongugiamut

Moraviap Misiuningit Kaujimajautsiatut ilingajumut akuni allaKattasimammata. Namminigijangit mikijut allaKutingit Labrador Inuit Nunagijanginnit uvattinik takutitsijuk takijunik allaKattasimajanginnik. Namminigijangit mikijut allaKutingit iluani Labrador Inuit nunagijanginni uvattinik takutitsijuk Nunatsiavut sivullivinigijanginnik. Moraviamiut tikilautsimajut Labradorimut nânninginni 18th jâringinni amma tigumialauttut pinianniKainnalutik tamânenginnagiamut tikillugunut nânninginni 20th jaringinni. Tamâneniammata allaKutiliusimajut inosigisimajanginnik amma inosingita Labrador inunginnik ullutamât allaKattatlutik, taikkua katingatitauniattilugit anginitsamut jâri tamât allaKutimmut ilinganiKasimajumit ungatâni 150 jârinut. Tâkkua allaKutet ilinganiKajunut Labrador taggangata satjugianganik, manna Nunatsiavuttiulittuk, nanituinnâjut piulimatsivinni Moraiviap silatsuanginni.

Mânna Mark Turner, Kaujisattiuvuk tâkkununga PiusituKannik amma Asianguvalliajunut Ikajuttigejunut, sakKititsisimavuk ottugattaujumik ammaigiamut pitaluviniKajunit tâkkuninga allaKutinnik inunnut Hopedale-imi. PitâkKâtillutik ominga Kaujimajaujunut Tuniggusianik kenaujanik pisimajumit tâpsumangat Inuligijet Kaujisattilagijinnut amma Inunnut Kaujisattet kaunsallinginnit Canadami, Turner iniggalâttuk Hopedale-imut Februarami pigiasigiattugiamut suliatsamik suliagijamminut tâkkununga nunalimmiunut.

“Tugâgutigijavut sakKititsigiamut nutânik atugatsanik tâvatuak atautsiguttilugit, nalunaillugit amma sanautigillugit sakKijâgettunut atugatsait atuttausongutillugit,” tukisititsigiajuk Turner. “Kimiggugumajavut tâkkua piulimagijausimajunut Morâviap allaKutinginnik amma Kaujisalluta Kanuk sanautigigajammangâttigut tukiKatsiasonguniammata atuinnaulutillu Nunatsiavummiunut.”

Hopedale pivalliatitsijuk atuttaugiallatausomik pannaigutiliutlutik utittisiniattumik Morâviap Misiunet Illualunganik KikKanganilluagiak nunagijangani. Tânna Misiunet illualunga aniggagijaujuk ilanginnut nutaunginippânut Kijulinnut tungavinginnik Canadami, tâvatuak tamakkua angijualuit illualungit KikKanganettuk Hopedale-imi itsivattuajut angiluamik atuttaulautsimalugatik – asiagut sivanniaKattajunut amma nunalet piulimatsivinga. Nunalimmiut Hopedale-imi pannaigutiliulittut Kanukkiak takugumajogaluat taikkuninga illualunnik atuttaugiallagianginnut. Turner uppiniKatsiavuk katiKatiKaKattagiamut tamâni initsami utittisivallianiattuk misiunet illualunginnik piujummagiulluni inigijaugiamut sakKititsiluni atusongugiamut tâkkuninga Morâviap AllaKutinginnik nunalimmiunut.

Turner suliaKaKatiKalangavuk tâkkuninga PiusituKannik amma Asianguvalliajunut KaujisaKatigejunut Dr. Hans Rollmann, Memorial Ilinniavitsuanganit Uppinimmut IlinniaKattajunut SuliaKapvingani, tainna ilisimallagijuk Morâviap iniKajunut Labrador asiKangimagittuk. Rollmann ikajulauttuk Turner-imik annigusugiamut taikkuninga allatausimajunik takunnâluattunut tâkkuninga Hopedale-iup piusitsanginnik akunganit tâkkuninga unuluanit 800,000 allaKutinnit sanajumik Morâviap piusituKagisimajanginnik.

Tâkkua allaKutet pisimajut 18th jâringinnit 20th jâringinnut amma sunatuinnanik pitjutiKatlutik. Tâvatualli, Turner isumaKalauttuk ikKanattolaunninganik takunnâluagiamut maggonik pitjutigatsânik iluani allaKutinni taijaulauttumut Nunatsiavut AngajukKânganut Johannes Lampe, “Atuatsivugut AngajukKâmit Lampe-iup uKausigisimajanginnik uKâlaniammat Nunatsiavut katimattilagijinginnut pitjutiKajumik ikKanattoninganik suliagijausimajumik Kaujisagumalauttaminik tigumiagami angajukKângunniminik, amma tamakkua maggok nalunaisimajangit ukuanguvut sanagiamut siagunittavininnik amma Inuttitut uKausituKanginnik,” Turner tukisititsigiajuk. “Tamakkua maggok piusigijaugasuajok pisimajut tugâgutiKatlutik sungiutigiamut atuttaugiallatauniattumut pannaigutimmik, taimaimmat takunnâluavugut suliagijavuttinik pivalliatitsigiamut nalunaigutiKatsiatunik tungaviKalluta tâkkuninga piusigijaugumajunut.”

Ilangit Morâviap allaKutingit iniKattitauvut Memorial Ilinniavitsuangani Ataniup Elizabeth II Atuagapvingani (QEII). Unuttumaget tâkkunangat allaKutingit piulimajausimaligettut Kagitaujatigut piulimatsivigijauKattajumut, ama ilangani ilinniavitsuap Kagitaujangita piulimatsivalligijingani suliagijautlutik ilangit Kagitaujatigut âkKisuttausimaligettut. Turner suliaKaKatiKalâttuk suliaKattinik Atanitsuap Elizbeth II Atuagapvingani pivalliatitsigiamut inigijausomik inunnut katingaKatigesonguKattaniammata pikKujisimajutigut inunnit Hopedale-imit âkKisullugu pigujaujutigut atugialinginnut.

“Tânna atuagapvik âkKisuisimagettut Kagitaujammottisigetlutik ilonnakasânginnik Kangakiak SakKiKattasimajunut, aulasimajunit 1790 tikillugu 1961-namunut. Kagitaujammosimajangit Kinijattausot taikkutigona nammininginnik Kagitaujakkut Piulimatsevinginnut Suliagijausimajunut, tâvatuak atuinnaujuk pitagijangit KaujisagumaKattajunut,” tukisititsigiajuk Turner. “Tugâgutigijavut sanautigiangit atuinnautituinnalunnagit atuttausongugiamut nunalimmiut takujagiattuKattajunut tâvatuak ikKanaluattumut nalunaittausimajumut amma âkKisuttausimajuk sollu tukiKatsiatumik nunalinnut takujagiattuKattajunut, amma atuttausongulluni Hopedale-imiunut.”

Tusasimajangit nunangita nunalimmiunik ilingajumut KatingaKatipvigijauniattumut tâpsuminga Kagitaujannik initsagijauniattumut ikajulangajuk Kaujisattinik tâpsuminga PiusituKannik amma Asianguvalliajumut amma anginitsamik pivalialutik ilingajunut Silatsuami Morâviap Piulimatsivitsanganik ilinganiattumut Labradorimi. Tânna silatsuamut piulimatsivitsak allatuinnaKattaniangituk atjigengitunik Morâviap allaKutinnik ilinganiKajunut Labradorimit pisimajunit silatsuamit, tâvatuak sakKititsilangajuk Kaujigatsanik piusiginiattanga sangijolangavuk amma atuttausongulluni Nunatsiavummiunut.

“Isumagijavut ottugattautuinnatuk Kanuttogutigijavut nânningani inigijaunginnanialluni amma angijolluni KaujigatsaKalluni,” uKajuk Turner. “Tapsuminga viasimik, tusagumavugut Hopedale-imiunik pitjutigillugu Kanuk piugijaummangât tâpsuminga, sunanik piutsangimmangâmmik, amma Kanuk isumaKasimammangâmmik atuttausomik Kaujigatsanik piusiKagajakKomangât.”

Turner pigiasisimaligettuk pigianninganik suliatsamik, katimaKatiKasimaligettuk tâkkununga SSHRC Ottawa-mi. IlaKatluni ilaliutiKajunut Atanitsuak Elizabeth II Ilisimallagijut atuagaKautiup suliaKattinginnik ilisimallagijunut nalunaitsigiamut piulimajauKattajunut, Turner iniggalâttuk Hopedale-imut uKâlaKatiKagiattuluni nunalimmiunik Februarami pigiasigiattuluni tusagiattugiamut. Tânna suliangujuk akunenialungituk Turner nigiujuk suliangujuk pijagelâttuk Mai 2017-nami.