ENGLISH/INUKTITUT
traditionandtransition@mun.ca        

Ingiusinnik Takunnausik piusiuKattasimajunik

Caroline Nochasak, Nainimiuk aujami kamasimalauttuk sivunningani Labradorimiut Morâviat piusigiKattasimajanginnik – ingiuset atautsikâdlugit. Tainna 18-nanik jârilik suliaKattitausimalauttuk adjiliugidluni, nalunaittautitsiKattadluni ammalu âkKisuidluni hontagiallânik pâginâlinnik inggiusinnik allatausimajunik sivungani sakKititausimajunik Labradorimut 1 hontat 50-nit tikidlutik 2 hontanut jârinut Kângisimalittunut Jâmanet misiuniligijinginnut. Tigumiasimajanginnik – amma nipingitigut Inuit ingitiusimajut, tamakkua ingiuset ilijauKatausimajut ikKanattumagiutillugit Labradorimiut Inuit ilikKusigijanganut sivullivininginnit pisimatillugit. SuliaKaKataudluni taijaujunut PiusituKaujuit Asianguvalliajuillu Ikajuttigettingit atâgut kenaujattâgijauKattatut taijaujunit Inuit Pathways, Nochasak napvâKattasimalauttuk nalunaittautitsijunik sivulliviningita ingiusigiKattasimajanginnik inosinginni taikkunani nutaungimut pujugaulittunit âkKisujanginnit.

“Ilangaujuk sivulligisimajamma piusigiKattasimajangita, ammalu piggotitaummagikKunga âkKisuigiamut tamakkuninga,” Nochasak uKasimajuk pijugiutiKadluni. “Isumajâttitaunattuk –sivulligisimajakka, taikkua, tutsiaKattasimanningit tamakkuninga ingiusinnik, ammalu tusannigiluattaminik amma tutsiagusiKaKattasimammijut. TautukKogunnatakka inosigiKattasimajanginni Labradorimi, ammalu Kanuk tamakkununga ingiusinnut ippigittitauKattasimammangâta, pimmagittusiamagiujuk.”

Imminik pilluangummijuk tutsiagalagiamut, Nochasak uKajuk ajunnasilaunniminik imminik ottugiamut tutsiagalausinnik. “adjinginnik âkKisilaukKunga ilanginnik ingiusinnik ilinniagumajakkanik,” uKajuk Nochasak. “Imminik ilinniagumalauttaka, ottugatsaliudlunga ajunnangiluattumik. Unuttumagiujut ingiuset, ammalu piutsalagivunga tutsiagalagiamut. Taimaimmat suliaKapvigani sâgani KimigguKattalaukKunga tutsiatiup ingiKattatanginnik ammalu suliaKadlunga tutsiaKattadlugit.”

Taikkua Nochasaup suliagidlugit pijagesimajangit tapvani aujami ilangiujut unuttugiallamaget allataudlutik suliagijausimajut aulatsitillugu Dr Tom Gordon, pimmagitonippaujuk Kaujisattini ilingajunut taijaujuni PiusituKaujuit Asianguvalliajuillu. Ilonnatik katidlugit, 30 tausindikasângujut pâginângit ingiutet allatausimajut katitsutausimajut Morâviat katimmavinginnit Hebronnimit, UkKamit, Nainimit, Hopedalemit amma Makkovimmit Kagitaujanut iliukKataulittut ammalu nalunaittitaugutittâtaudlutik. Tamakkua ingiuset ikKanattulagiujut pitâgijausimammata sivulligisimajanginnit Labradorimiut Inuit, unikkausittaKadlutik tataminnatunik namminigijanginnut pidjutiKajunik tusannitummagiujunik nipingit ingitet.

Nochasak sivullipaudluni tusâsimajuk ilanginnik tamakkuninga ingiusinnik ununnisaulittuni 1 hontanit jârinit. Taikkua katitsutausimajut pisimajut UkKaup misiuniKapvinganit, matuttausimajumit kingungani Kanimmasigijausimajop flogâlosimajop 1918-nami. 1 hontakasâni, taikkua ingiuset allatausimajut idlivimmetillugit piulimajausimajut Kulâni Nainimi.

“Piujummagimmik ippigittitauKattavunga ippiniasongugakku, tamât tusâligama ingiusimmik, ippiniagunnataga ingiusik,” uKajuk Nochasak Kuviasummagidluni, “TautukKogunnaKunga Kanuk UkKamiut ippiniasimammangâta ingidlutik. Kaujimadlunga atuKattasimaningit tamakkuninga notinik inuganguaminut amma, tutsiaKattadlutik tamakkuninga uKausinik; ippiniattitauKattavunga Kanittumagiulinnimik taikkununga, Kanittomelidlunga taimangasuanit sivullivinimma piusigiKattasimajanginnut.”

Akungani allatausimajut pâginât killilittausimapvingita killingani naittut allatauKattasimajut nalunaittautitsigalaKattatut sivungani piusigijauKattasimajunut uKajuk Nochasak. Atunit nalunaittitaugutet ijittausimajut akungani pâginât ikajusimajut taitsuminga napvâgiamut ilagalângani Labradorimi Morâviat unikkausinganik.

“Ilangit titittausimapvingit allatausimajut uKajut 1840 ubvalu allât1800. Taimaimmat nutaungitummagiujut,” Nochasak uKajuk. “’adjiliuKattadlugit ammalu Kagitaujammut iliKattadlugit ilonnasiamagitik pâginât, nalunaittitaugutittâdlugillu. KaujigunnaKugut unuttunik taitsumanitsuak piusiuKattasimajunik ikittogaluattilugit nalunaittitaugutigijausimajut. kinakiak uvannik Kaujisattiunigâtsilauttuk KiniKattalaugama ilonnanginnik nalunaittitaugutigijausimajunik ikittoKattagaluattilugit allatausimajuni ammalu allaKattadlugit ilonnasiamagitik nalunaittitaugutigijausimajut.

Nochasak, atâtsiamitut amma atâtsiajusâmitut agiagusijasongujuk. Tainna uKajuk ingiusik ilikKusimmi pimmagittosainasimanninganik Labrador Inuit inogusingani. Ingiusinnik atujuni pigutsasimajuk unuttuit ilagijangit Nainimi tittulausijattiuKattasimajut, tutsiaKattadlutik, ubvalu iliuttâgutinnik atuKattadlutik. Tainna uKajuk taikkua Jâmanet misiuniligijingit tamaungaujisimagaluattilugit tamakkuninga ingiusinnik Labrador Inunginnut, sakKijâttuKagesimanninganik pimmagittojunik ingiusinnik piusituKami.

“Misiuniligijet tikikKâtinnagillonet atuKattasimavugut katatjanimmik amma Kilaudjanimmik,” uKajuk Nochasak piujugiutiKadluni, “ingiusik silatsuap ilonnangani tukisiattausongujuk, ammalu Morâviat tikitainnasimadlutik immaKâ atuKatiKaKattasimajut ingiusinginnik Inunnik, tatiKatigeliaKisimajut taimâk piusiKaKatigenimmigut [akunnimini tamaita].”

Mânna taikkua ingiuset kamagijautsiagesimalimmata, Nochasak uKajuk KanuttogutiKanimminik tamanetsainaKullugit Nunatsiavummi unuttugiallani jâriulâttuni. KanuttogutiKadlunilu Kagitaujanut iliukKatausimalippata taikkua ingiutet ununnisait inuit Nunatsiavummi – ungatânillu – atusonguKattalâlinningit tamakkuninga ikKanattumagiujunik ilinganniKajunik Labradorimiunut Inunnut taimangasuanit.

“Akunimmagimmi tamakkua allatausimajut utakKisimajut kikkutuinnanut takujaugiamut,” uKajuk Nochasak, “PivitsatâkKujakka inuit utittisipviugianginnut tamakkuninga; nâlagiamut tamakkuninga, ubvalu atautsimillonet ingisongugianginnut, tamakkua sakKititaugiallagasuamut.”