ENGLISH/INUKTITUT
traditionandtransition@mun.ca        


Unikkausivut



Kiviannik Sivulligisimajattinut

............................................

Suttu-Kalimmangat

Nunatsiavut

Tainna siKinidlipaujuk ilonnakasânginnit Inuit nunaKutigijanginnit, Nunatsiavut iniKajuk taggadlipaujumi kitâni nunatsuagijaujop Taggangani Amerikkaup. Inigijanga Taggami tikijuk kitâmut, sidjagijanginni Taggami Labradoriup. Allasânguttitausimajuk Inuktitottumit, “Nunatsiavut” tukiKajumit “Our Beautiful Land,” amma takutsausiajuk summat  Labradorimiut Inuit annigususimammangâta taimâk atittâgigiamut angiggagijaminik.

NapâttuKapvimejuk, Nunatsiavut nunaKajuk adjiKangitumik, angijunik Kautsikittunik napâttuKapviKajumi ingiggajunik koluviniKadluni siKingani, amma puttujunik KakKasuaKadluni tungajunik imappimut taggami. KikittaluviniKadluni kititatsaungitunik akuttujumi Kuangutsainatumi sidjami, Nunatsiavut silangata ilusigijanga aulatauKattatuk imappimi sikunut amma  nillatâttumagik Labrador Ingigganinga tikititsiKattatuk nillinattumaginnik imannik, ammalu  silangata ilusigisongit piKattatut Aujuittumit.

Akungani 6 hontait, 8 hontailu jârini Kângisimalittuni Inuit sivullipâmik nosimalauttut mânna taijaulittumut Nunatsiavut pidlutik Aujuittop kangianit. Siagutsuanitait inuit taijaujut Thule kinguvâgisimajangit, taikkua ilisimannigisimajangit amma asianguvalliagusigisimajangit pigunnatitsilauttut  kajusitsianiKagianginnut amma unutsivalliagianginnut ilonnangani taggami avatingani.

IniKalauttut nollâkataKattatunit ilageKatigejuni, akuttujumik atuKatigeKattadlutik angijunik ukiumi nukKangapvigiKattatanginni unuttunik pivianattutaKajuni. Taikkuangusimajut nukKangapviuKattasimajut pigiannimi aiviuliaKiKattasimajut Europiamiunut niuvinniavilinnut amma misiuniligijinnut sakKititsisimajunut nunagijaujunik 17 amma 18 hontani. Taikkua nunattâgijausimajut amma jâriup ingigganingagut utittaviuKattasimajut taikkuangulittut nunaKutigijaujut Nunatsiavummi ullumi; Nain, Hopedale, KipukKak, Makkovik, amma Rigolet.

Taikkua Labradorimiut Inuit sivullipausimajut inoKatiget sakKititsigiamut namminik kavamaKanimmik Decembara 1nami, 2005, sakKititauniammat Nunatsiavut Inuit kavamanga. The Nunatsiavut maligatsanga tasiuKattatuk kavamamik tungavigijautillugit uppivigijangit inoKatiget amma adjigettisinnikut; asiuttailititsinikkut piusituKattinik, uKausituKattinillu; ottugasuagutiKanikkut KanuinniKangitumik inoKatigegusiKagiamut; ottugasuagutiKanikkut aulatautsiajumik kenaujaliugutiKagiamut; ammalu paigijaugutinginnut nunait, imait omajuit amma piguKattatut. Suli Nunatsiavut ilangaugaluattilugu prâvinsiup Newfoundland, Labradorimilu, Nunatsiavut kavamanga pigunnautiKajuk maligatsaliusongugiamut ammalu pitsatuniKadluni avatigijanginni ukunani inositsiagittotitsigasuannimi, ilinniatitaugutinni, maligatsaliginimmi, nunalinni aulataugutinni, piusituKami amma uKausituKami.

SakKititausimalimmat Nunatsiavut kavamanga tainna sakKititaulaummijuk Tongait KakKasuanginni Nunatsualimâmi SilakKijapvik. Tainna silakKijapvik, iniKajuk taggadliani isungani Nunatsiavut amma anginiKajuk 9,700 square kilometanik, aittosiangusimajuk pidluni Nunatsiavummit inunnut Canadamiunut ilingatillugu atittâtausimaninganut nunamik satusaigutiKanimmut angiKatigegutik. Inuit kiggatuttiujut silakKijapvimi amma suli ilusituKamitut atutsainaKattatut piusituKagijamminik pinasuagiamut amma oganniagiamut iluanejuni killitausimapvingata.

Nunatsiavut avatinga angijummagiujuk anginitsaudluni 72,000 square kilometanit, anginitsagalângudluni taijaujumit Republic of Ireland, taimigaluattilugu inuttagijangit ikinnisaujut 3 tausindinit. Tamanna tukiKangituk nunanga sunaKangininganik; tamanna tatajuk omajunut sunatuinnanut amma Inuit ilangaujut taikkua omajuit. Unuttut Inuit atuKattatut ilusituKami omausigiKattatanginnik: pinasuannik, ogannianik, ubvalu nunivanimmik amma katitsuinimmik ivitsukanik. Tânnaujuk ilusituKagijaujumi ilagegusigijaujuk akungani Inuit amma nunaup tigumiattaujuk ommatigijaujumi Inuit piusituKangani. Atautsikut, Labradorimiunik InuKavuk ullumiulittumi piusigijaujunik atuKattatunik, KuviasuKattatunik atugiamut unuttunik atuKattatanginnik inojuit SiKinidlitini. Silatânejumi Nunatsiavut nunamik satusaipvigisimajangita avatiujumi 3 tausind,5 hontagiallait Nunatsiavummiut iniKajut, ununningit Kanittumejumi KikKagijangani Labradoriup.

Labradorimiut Inuit inogusigijanga asiangulittuk, ilonnânilu Taggami. Atautsikut tamakkua asianguKattatut sakKivallianinginni Nunatsiavut pitâvallialittut namminik aulatsinimmik, pigunnatitsilittumik avatigijaujumi sittutitsiKattagiamut tamakkuninga uKumaittukogutigijauKattatunik isumagijauluatillugit ivligijaujut Labradorimiut Inuit piusituKangani.